DE ROL VAN DOSSIERS

Dossiers zijn de thema’s waar Schoolstrijd actie-onderzoek naar doet. Thema’s waarop we het verschil maken. Tegelijkertijd staan dossiers symbool voor grotere vraagstukken in ons onderwijs. Zoals hoe we omgaan met normativiteit. Of maatwerk mogelijk is. En hoe we gelijke kansen produceren. En vragen we ons af: werkt de manier waarop we het onderwijs hebben georganiseerd daarin mee of tegen? Samen pellen we deze thema’s af tot de kern, en ontwerpen we duurzame alternatieven voor perverse prikkels.

DOSSIER 1: burgerschapsonderwijs

 

Burgerschapsonderwijs staat symbool voor veel uitdagingen in het onderwijs. Het is een nieuwe taak, het is een normatieve zaak, en over de invoering en ontwikkeling is niet goed nagedacht vanuit Den Haag. Bovendien kent iedere school en leerling eigen waarden, en dus eigen accenten als het om burgerschap gaat. Schoolstrijd analyseert waar knelpunten zitten, en ontwikkelt samen met scholen het burgerschapsonderwijs van de toekomst.

CASUS: WISKUNDE OF BURGERSCHAP?

Casus

Josefien is de droom van iedere schoolleider. Ze geeft wiskunde, en is daarmee een rolmodel voor jonge meisjes met interesse in exacte vakken. Ze ontwerpt zelfs een groot deel van haar eigen lessen.

Ze vindt ook dat onderwijs over meer moet gaan dan alleen wiskunde en taal. Leren samenwerken en maatschappelijke betrokkenheid ontwikkelen is net zo belangrijk. Daarom probeert ze twee vliegen in een klap te slaan. In haar beste klas werken groepjes leerlingen samen aan wiskundige problemen met een directe relatie tot de samenleving.

Josefien merkt dat het even wennen is voor leerlingen. Toch krijgen ze er hoe langer hoe meer schik in. Maar vlak voor de rapportvergaderingen wil haar sectieleider haar even spreken: ‘Leuk, hoor, zo’n experiment, maar weet jij wel dat we hoogste examencijfers van heel Brabant hebben?’ De directeur, die mee staat luisteren, zegt ‘Bovendien gebruiken ouders de examencijfers voor hun schoolkeuze – burgerschapsscores publiceren we niet op Vensters voor Verantwoording.’

Knelpunten op organisatieniveau

Josefien krijgt in deze casus te maken met verschillende knelpunten binnen haar school. Ten eerste wordt er niet veel prioriteit gegeven aan burgerschapsonderwijs – in ieder geval niet in vergelijking met de prioriteit die examencijfers voor vakken als wiskunde krijgt. De school heeft ook nog geen concrete visie op burgerschapsonderwijs geformuleerd.

Daarnaast lijken docenten weinig autonomie te hebben op haar school. Van echte inspraak op de prioriteiten die de school stelt is in deze casus geen sprake. Terwijl er misschien wel meer collega’s zijn die er net zo over denken als Josefien.

Ten slotte is de school risicomijdend. Er is weinig ruimte voor onderzoek en experimenten. Terwijl Josefien nog wel met d’r beste klas begint. En het zomaar zou kunnen zijn dat haar experiment niet ten koste gaat van de wiskundescores, maar juist de motivatie van een aantal leerlingen aanwakkert. Omdat de relevantie van abstracte wiskunde opeens glashelder wordt.

Knelpunten op systeemniveau

De organisationele knelpunten zijn ten dele op systeemniveau te verklaren. Hoewel een school niets in de weg staat om meer aandacht aan burgerschapsonderwijs te besteden, gebeurt dat niet altijd. Onder meer omdat er ook op systeemniveau formeel meer prioriteit wordt gegeven aan andere zaken. Zo weegt de Inspectie de kwaliteit van het burgerschapsonderwijs niet mee in haar algemene kwaliteitsoordeel.

Daarnaast krijgen ouders via Vensters voor Verantwoording geen informatie over hoe goed deze school het doet qua burgerschapsvorming. Zo ontbreken er prikkels om langdurig in burgerschapsonderwijs te investeren, en zijn er tegelijkertijd prikkels om andere onderwijsdoelen prioriteit te geven.

OPLOSSINGEN
Begin de school begint alles met een gezamenlijke en concrete visie op burgerschapsonderwijs. Een visie die in de praktijk het verschil maakt. Daar helpt Schoolstrijd scholen mee. Op systeemniveau begint een oplossing met het sterker faciliteren van scholen – bijvoorbeeld door burgerschap beter te definiëren, maar ook door er meer prioriteit aan toe te kennen. Lees er hier meer over.

GA NAAR OPLOSSINGEN